رونق تولید ملی | دوشنبه، ۲۹ مهر ۱۳۹۸

بررسی وضعیت زراعت چوب در خراسان شمالي - show-content

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

بررسی وضعیت زراعت چوب در خراسان شمالي

 

 

زراعت چوب با بهره گیری از منابع آبی و بالفعل کردن استعداد زمین های کم بازده مجاور روان آب ها، هم شغل سالم و اقتصادی به وجود می آورد و هم با جلوگیری از تخریب جنگل ها، به پایداری منابع آب و خاک کمک می کند.

در دهه 70 اقدام هاي پژوهشي گسترده اي براي اجراي طرح زراعت چوب در شمال خراسان انجام شد که براساس آن، گونه صنوبر  بِه نژادي شده، به عنوان يکي از گونه هايي که رشد سريعي دارد و با شرايط آب و هوايي مناطق سازگار است، پيشنهاد شد. در اثر اجرای این طرح که یکی از طرح‌هاي ملي است، بخشي از چوب مورد نياز استان تأمين  می شود، وابستگي به جنگل‌هاي شمال، كاهش و درآمد حاصل براي بهره‌برداران (در واحد سطح) افزايش می یابد.

 

 

اهداف طرح توسعه کشت (زراعت) چوب

صابري، مديركل منابع طبيعي و آبخیزداری خراسان شمالي می گوید: از اثرات اجراي طرح توسعه كشت زراعت چوب، جنگل کاری برای احیا و توسعه جنگل با هدف حفظ محیط زیست و تامین هوای پاک و سالم است. کاشت نهال برای تامین چوب با استفاده از گونه های سریع الرشد صورت می گیرد و با ایجاد فضای سبز شهری در حاشیه شهرها و اطراف کارخانه ها، می توان توسعه بی رویه شهرها و آلاینده های تولید شده کاهش داد.

 

تسهیلات پرداختی اجرای طرح زراعت چوب

صابری در خصوص سیاست های تشویقی برای اجرای طرح زراعت چوب می افزاید: از سال 1384، به دو صورت برای اجرای طرح زراعت چوب به کشاورزان کمک شده است: پرداخت تسهیلات بانکی و تحویل نهال های یارانه دار در مستثنیات و اراضی ملی شده.

به ازای هر هکتار جنگل کاری، وام هایی به ارزش 15 تا 20 میلیون ریال به کشاورزان پرداخت می شود. بازپرداخت وام ها،  ده سال طول می کشد. بدین صورت که 8 سال دوره تنفس و بازدهی طرح طول می کشد و در 2 سال پس از آن هم بازپرداخت وام انجام می شود. ضمنا تسهیلات پرداختی شامل 10 درصد آورده متقاضی، 55 درصد سهم بانک (کشاورزی) و 35 درصد سهم سازمان است.

صابري، مديركل منابع طبيعي و آبخیزداری خراسان شمالي می گوید: اعتبار تخصیص یافته برای طرح توسعه کشت زراعت چوب، از طریق تسهیلات پرداختی در استان خراسان شمالي در سال 87، مبلغ 356 میلیون ریال، در سال 88، مبلغ 770 میلیون ریال و در سال 89، مبلغ 1081 میلیون ریال بوده است.

در مواردی هم که کشاورزان وامی نگیرند، نهال رایگان به آنها تحویل می شود.

 

پیشینه تحقیقاتی طرح زراعت چوب در استان خراسان شمالی

مهندس بزرگ مهر، مجری طرح "انتخاب و معرفی کُلُن های برتر صنوبر در خراسان شمالي"، آغاز طرح های زراعت چوب در خراسان سابق در منطقه بجنورد را 1370 اعلام می کند و می گوید: پس از مطالعه 5 ساله بر روی 90 کلن بومی و 42 کلن غیربومی، گزینش نهایی نیز به مدت 10 سال (1376 تا 1386) بین 21 نمونه انتخابی صورت گرفت.

ارقام انتخابی نسبت به نمونه های مشابه بومی، مقاومت به آفات، فرم و تیپ رشد (عملکرد بالا نسبت به ارقام بومی) بهتری دارد. در 2  سال اخیر نیز درمجموع، حدود 12 هزار نهال در اختیار ادارات کل منابع طبیعی خراسان شمالي و خراسان رضوی قرار گرفته است تا این نهال ها، هم در اختیار کشاورزان قرار گیرد و هم برای خزانه تولید نهال صرف شود.

 

مزایا و اثرات مثبت زیست محیطی صنوبرکاری

زراعت چوب با ارقام صنوبر، با ایجاد بادشکن، در کنترل فرسایش های بادی موثر است و با افزایش مقاومت کناره رودخانه ها، از فرسایش خاک جلوگیری می کند و با حجم بالای تولید اکسیژن و  مصرف دی اکسیدکربن، در تلطیف هوا نقش دارد. همچنین رطوبت نسبی را  8 و نیم درصد افزایش می دهد و با کاستن از تبخیر، بیشینه دمای سالانه، یک درجه کاهش می یابد.

با توجه به مشکلات کمبود آب و لزوم استفاده از آب های بازیافتی و با توجه به غیرخوراکی بودن صنوبر و دامنه تحمل نسبی به آلاینده ها، توسعه زراعت چوب، جایگاه مهمی در پایین دست تصفیه خانه های فاضلاب دارد.

در سال 84، 40 هکتار از زمین های استان به زراعت چوب اختصاص یافته است، در سال 85، 39 هکتار، در سال های 86  و 87 ، هر کدام 22 هکتار، در سال88، 138 هکتار و در سال 89 نیز 80 هکتار به این امر اختصاص یافته است؛ یعنی در مجموع6 سال، 341  هکتار  زیر کاشت درختان چوب دِه رفته است.

برای برنامه پنجم توسعه نیز گسترش کشت زراعت چوب، تا حد 1500 هکتار پیش بینی شده است.

کشاورزان در سال های اخیر استقبال زیادی از این طرح کرده اند ولی به سبب تاخیری که در پرداخت تسهیلات وجود دارد و همچنین به علت مشکلاتی نظیر گرفتن ضامن، تامین آب مناسب از سوی آب منطقه ای برای زمین های اشخاص و ... دچار بلاتکلیفی هایی شده اند.

امید است با برطرف شدن مشکلات، این طرح ملی با سرعت بیشتری اجرا شود و اجرای آن مطابق با چشم انداز این طرح در برنامه پنجم توسعه صورت گیرد.