رونق تولید ملی | دوشنبه، ۲۲ مهر ۱۳۹۸

رسول موسیقی شمال خراسان - نمایش محتوای موسیقی

 

 

رسول موسیقی شمال خراسان

به یاد مرحوم سلطان رضا بخشی گلیانی

سال 1322 بود که داوودعلی بخشی پهلوانلویی در حصار گلیان شیروان صاحب پسری شد  . برایش نام « سلطان» را برگزید . شاید اگر مامور سجلی از او میپرسید چرا این نام را اتخاب کرده ای داوود از جواب باز میماند و پاسخی نداشت که بدهد لیکن اگر می ماند ، « سلطان » شدن پسرش را می دید و در می یافت که انتخاب این نام بیجا نبوده است ، گرچه واژه ی « سلطان » همه را به یاد تخت و سلطنت می اندازد اما سلطان گلیانی بر اریکه هنر تکیه زده بود و در عالم موسیقی خراسان شمالی به سلطانی ساز و آواز دست یافته بود و شاه نشین محفل های هنری دیار خراسان شده بود .

او یکی از نوابغ موسیقی بود که آوازه و شهرتش در همه جا پیچیده بود و چه بسیار که برای دیدارش و شنیدن نغمه های زیبا و جادویی اش لحظه شماری میکردند . سی بهار از عمرش نگذشته بود که  متاسفانه در اوج جوانی و شکوه صوت داوود  گونه اش خزان عمرش فرا رسید و در سی سالگی در گذشت . اما در این مدت کوتاه  مرحوم سلطان رضا بخشی گلیانی کارهای بزرگی را  برای اهل  موسیقی شمال خراسان انجام داد . میتوان گفت او « نیمای »  ادبیات  بخشی های کرمانج است .که پی به ذائقه مخاطب برد و به فکر تغییر و تنوع و سرعت در اجرا شد و به خلاف دیگر نوازندگان دوتار که قرن ها دست از پا در تغییر آهنگ و ادبیات خطا نکرده بودند ، ابتکاری را پدید آورد . هرچند که  برخی از نوازندگان  کهن سال و سنت گرا با او به مخالفت جدی برخواستند اما استقبال گسترده از این تحول ادبی ، سرانجام به پیروزی سبک « سلطان رضا » انجامید که تا امروز هم مردم پسند بوده و نوآوری و خلاقیت در آن تماشایی است .

استاد هوشنگ جاوید در کتاب موسیقی نواحی ایران در این مورد نوشته است: « شادروان استاد سلطان رضا موفق به ایجاد سبکی در موسیقی شمال خراسان شد که در آن ، رقابت با موسیقی گذشته جذاب ، پر قدرت است این سبک از جدبد ترین سبک ها در موسیقی کرمانج است که به شیوه سلطان رضا معروف شده است . » استاد سلطان رضا بخشی در شیوه اجرای خود به بیشتر زبان های منطقه مسلط بوده و علاوه بر زبان اصلی او که همان کردی کرمانجی بوده ، به تاتی ، ترکی و ترکمنی هم ترانه هایی را اجرا نموده که برخی از این اشعار و ترانه های استاد در آرشیو صدا و سیمای استان خراسان رضوی موجود است. او بر اساس دعوت مدیر رادیو مشهد همکاری خود را با رادیو و تلویزیون  آغاز و در برنامه های موسیقی شرکتی فعال از خود نشان میدهد و برنامه های او با استقبال گرم شنوندگان روبرو میشود . تا جاییکه در برنامه « فریاد ها» استاد توانمند شهزاد قهرمان ، نویسنده و گوینده برنامه « فریاد ها » که در ویژه برنامه ای که به مناسبت بزرگداشت یاد و خاطره استاد سلطان رضا از رادیو مشهد تهیه ، تولید و پخش گردید میگوید : « هر آن گاه که از موسیقی شمال خراسان صحبت میشود بی اختیار به یاد سلطان رضا و ترانه های او می افتیم براستی که او رسول موسیقی شمال خراسان است .»

 

براستی اگر رسول موسیقی خراسان شالی عمری افزون می یافت اینک موسیقی ما ازا استحکام بیشتری برخوردار بود اما صد افسوس که عمرش به جهان کوتاه بود .

رسول موسیقی شمال خراسان سرانجام در جریان مسافرت به کوه شاه جهان آخرین حکایت زندگی خود را بیان و در آنجا دفتر زندگی اش با همه راز و رمز ها و نغمه هایش به سال 1351 بسته میشود ، اما راهی که آغاز نمود جاری تر از همیشه از شاه جهان چون رودی خروشان در فرهنگ مردم موسیقی دوست جاری است و صدای او از کوه به گوش میرسد که همچنان میخواند ، می نالد و مینوازد.