Skip to Content

رژیم مصرف رسانه ای؛ گام اول سواد رسانه ای

رژیم مصرف رسانه ای؛ گام اول سواد رسانه ای

رژیم مصرف رسانه ای؛ گام اول سواد رسانه ای

 یکی از بزرگترین نعمتهای الهی  در زندگی هر فردی  ، سلامت است. سلامت هم در امور جسمانی و فیزیکی لازم است و هم در امور روانی و رفتاری. "سلامت روانی" در فضای رسانه‌ای، یکی از موارد مهمی است که بین اندیشمندان حوزه ارتباطات، جامعه شناسی و روان شناسی مورد تاکید قرار گرفته است و  سواد رسانه‌ای ، نوعی سلامت روانی و رفتاری را به مخاطبین رسانه‌ها در مواجهه با آنها می‌آموزد.

باید گفت "رژیم مصرف رسانه‌ای" مهمترین و ابتدایی‌ترین عامل برای بهره‌بردن صحیح از رسانه ها و همچنین سلامت روانی و رفتاری و در واقع " گام اول سواد رسانه ای" است.

رژیم مصرف رسانه‌ای :

همانطور که بدن انسان به‌طور طبیعی برای ادامه حیات خود به مواد غذایی احتیاج دارد، روح انسان نیز باید تغذیه شود و اطلاعات ،  یکی از نیازهای مصرفی روح انسان است.امروزه اطلاعاتی که "انسان عصر اطلاعات" در طول  یک روز دریافت می‌کند، برابر با همه اطلاعاتی است که یک انسان قرن هجدهمی در طول عمر خود دریافت می‌کرد. حال سوال اساسی این است که آیا  روح انسان به این حجم انبوه اطلاعات ( خوراک) احتیاج دارد؟ مصرف بیش از اندازه اطلاعات ، مانند آن است که فردی هر چیزی در سفره هست را مصرف کند. بدیهی است که اطلاعات بیش از اندازه نیز مانند پرخوری می‌تواند آسیب‌هایی داشته باشد، از جمله آنکه فرد را سطحی و کم عمق بار می آورد  و او را با استرس‌های بی‌اندازه روبه‌رو می‌سازد و تصمیم گیری را دشوار می سازد . از آنجا که بشر امروز در "عصر رسانه " بیشتر اطلاعات خود را از طریق رسانه ها و بویژه رسانه های الکترونیکی دریافت می کند ، بنابراین لازم است برای دچار نشدن به " سوء هاضمه اطلاعاتی "  و مصون ماندن از عوارض "  پرخوری محتوایی "  ، یک رژیم مصرف رسانه‌ای صحیح اتخاذ نماید .

برای رژیم مصرف رسانه‌ای صحیح باید دو نکته را در نظر گرفت:

1. استفاده متناسب  و به اندازه از رسانه ها :

رژیم را نباید با استفاده‌نکردن و ممنوعیت اشتباه گرفت. رژیم مصرف صحیح ،  تلاش دارد تا نیازهای فرد را به‌طور مناسب و به اندازه برطرف سازد. پس رژیم، به معنای استفاده صحیح و مناسب است نه استفاده نکردن .

در رژیم مصرف رسانه ای نیز لازم نیست انسان هر محتوایی را بخواند ، ببیند یا بشنود و یا در هر  گروه و کانالی عضو شود . این باور که " هر مطلبی به یکبار خواندنش می ارزد " امروزه چندان طرفدارانی ندارد. مصرف رسانه ای باید به تناسب نیاز و احتیاج  ما باشد و از پرخوری در فضای رسانه ای باید بشدت بپرهیزیم تا دچار سوء هاضمه اطلاعاتی نشویم و عمر و وقت و انرژی خود را تباه نکنیم  که فرجام این کار ، باز ماندن از فعالیتهای مهم و اساسی زندگی  در ارتباط با خانواده و دیگران و مبتلا شدن به " اعتیاد رسانه ای " است !

2.  استفاده از مواد ( محتوا ) رسانه ای  مفید :

در رژیم غذایی مناسب ، تنها " به اندازه خوردن " مهم نیست بلکه مهمتر از آن ،  " استفاده از مواد مفید " است . همانطور که مصرف مواد غذایی مضر ، حتی به میزان کم نیز به سلامت جسمانی آسیب می رساند ، اطلاعات و محتوای نامناسب و مضر نیز به سلامت روح و جان ، لطمه وارد می سازد . شنیدن یک موسیقی ناموزون ، دیدن یک فیلم خشونت آمیز ، خواندن یک مطلب اعصاب خردکن و انجام یک بازی رایانه ای پر استرس ، نمونه هایی از خوراک مسموم و آلوده در فضای رسانه ای است که روح و روان آدمی را متشنج و بیمار می سازد و اثرات آن در رفتار وی متجلی می شود . پس افراد برای بهره‌بردن صحیح از رسانه‌ها ، باید آگاهی خود را از مواد غذایی رسانه ای(که همان محتوای رسانه هاست) بالا برند و  مواد رسانه ای مفید و مضر را بخوبی بشناسند و آنگاه از محتواهای رسانه ای مناسب و مفید استفاده کنند و محتواهای غیر مفید یا مضر را رها کنند  که این امر مستلزم " سواد رسانه ای " است .

 سواد رسانه‌ای برای هرکسی تعیین می‌کند که کدام مواد رسانه ای برای او مضر و کدام مواد ، مفید هستند و به چه میزان باید از محتوای رسانه‌ای مفید  استفاده کرد تا هم نیاز روحی و روانی برطرف شود و هم سلامت روانی و رفتاری افراد در معرض خطر قرار نگیرد بنابراین ناگفته پیداست که داشتن سواد رسانه ای تا چه اندازه برای زندگی در عصر رسانه ها ضروریست زیرا سلامت روح و جان ما در گرو استفاده صحیح و مطلوب از رسانه هاست و بدون مسلح بودن به سواد رسانه ای ، بهره برداری درست و بجا از رسانه ها مقدور نیست !

 

دکتر امیر هوشنگ آذردشتی ؛ کارشناس رسانه و ارتباطات ؛ مدیر کل صدا و سیمای خراسان شمالی

منبع : روابط عمومی مرکز