رونق تولید ملی | دوشنبه، ۲۲ مهر ۱۳۹۸

شهرستان گرمه - show-content

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

شهرستان گرمه

شهرستان گرمه در جنوب غربی استان خراسان شمالی واقع است که از شمال به شهرستان مانه و سملقان، از جنوب و شرق به شهرستان جاجرم، از طرف جنوب و غرب به سمنان و از شمال غرب با استان گلستان هم مرز می باشد. گرمه دارای 2407 کیلومتر مربع وسعت است. و مرکز آن شهرگرمه تا مرکزاستان 165 کیلومتر فاصله دارد. شهرستان گرمه در حال حاضر دارای 1 بخش مرکزی و 2دهستان است و برابر آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385 دارای 23696 نفر جمعیت می باشد. از کل جمعیت شهرستان گرمه براساس نتایج سرشماری سال 1385 ، تعداد 18962 نفر ساکن 3نقطه شهری که 80 درصد از کل جمعیت را شامل می شوند و تعداد 4734 نفر برابر با 20 درصد ساکن در 33 نقطه روستایی هستند.

عمده ترین ناهمواری های شهرستان شامل رشته کوه های خمبی ، کوههای سه کنج و گدار گز و برجستان در جنوب و جنوب غرب شهرستان و ضِغِی و اَنجیلی در غرب،سرای و بهار بوده و دارای 2 حوزه آبخیز گلستان و کال شور می باشد. بالاترین نقطه ارتفاعی آن 2118 متر از سطح دریا در منطقه کوه سرای و پایین ترین نقطه ارتفاعی آن 1050 متر در محدوده شهر گرمه م یباشد. از کل مساحت شهرستان تقریباً 207000 هکتار معادل 90 درصد را عرصه های منابع طبیعی تشکیل می دهد که شامل 30000 هکتار جنگل ( 14 درصد عرصه منابع طبیعی شهرستان) که جامعه رویشی آن ایران –تورانی بوده و گونه غالب آن ارس به همراه افراکرکو، سیاه، تلو، زرشک و ... می باشد، 167000 هکتار ( معادل 81 درصد) عرصه را مرتع تشکیل می دهند که دارای گونه های گیاهی-درمنه-جامه در-شور و ... می باشد و مابقی یعنی 10000 هکتار ( 5 درصد منابع طبیعی) عرصه شامل مناطق بیابانی و دقهای رسی می باشد. منابع آبی شهرستان شامل: قناتها، چشمه ها و آبهای زیر زمینی م یباشد. که شامل: 61 رشته قنات، 73 حلقه چاه و 8 دهنه چاه می باشد. در این شهرستان 2 دشت رباط قره بیل و گرمه جاجرم وجود دارد.

شهرستان گرمه دارای اقلیم سرد و خشک و نیمه بیابانی و در قسمت های شمال و شمال غرب، معتدل کوهستانی و در قسمتهای جنوبی دارای آب و هوای گرم و خشک نیمه بیابانی می باشد متوسط ریزش سالیانه باران و برف در سطح شهرستان 220 میلی متر بوده که این بارش دارای دامنه تغییرات زیادی می باشد بطوریکه بالاترین میزان در منطقه دشت و کمترین میزان در منطقه درقمی باشد.

این شهرستان در سال 1387 در سفر دوم هیئت دولت به استان تصویب و از شهرستان جاجرم منتزع و با بخش مرکزی و دو دهستان به نامهای گلستان و بالادشت ارتقاء یافت این شهرستان دارای 3 شهر به نام های گرمه - ایور - درق و 54 آبادی می باشد. با توجه به گستردگی شهرستان در اینده دو بخش دیگر در این شهرستان ایجاد خواهد شد .

اقتصاد این منطقه عمدتا بر مبنای کشاورزی و دامپروری و در ده ههای اخیر حمل و نقل و صنایع وابسته به آن است در این منطقه رود خانه دائمی وجود ندارد و کشاورزی عملاً مبتنی بر آبیاری با قنات و چاههای عمیق و نیمه عمیق است. با توجه به وضعیت مذکور، کشاورزی در بیشتر مناطق شهرستان به صورت آبی است و محصولات عمده زراعی عبارتند از گندم، جو، چغندرقند، پنبه، آفتابگردان، زیره، انواع صیفی جات و محصولات باغی می باشد.کل مساحت اراضی کشاورزی این شهرستان 7740 هکتار می باشد که عمده ترین محصولات شهرستان جو و گندم می باشد. این شهرستان به خاطر کامیون های متعدد و سیستم حمل و نقل از جایگاه ویژه و کم نظیری در سطح کشور برخوردار است. دامداری و دامپروری بخش مکمل کشاورزی بوده که در این ارتباط کل دام سبک 113710 راس و تعداد کل دام سنگین 2528 راس می باشد. مقدار تولید سالیانه شیر برابر 5782 تن، گوشت قرمز 1125 تن و گوشت سفید 350 تن می باشد. این شهرستان دارای معادن سنگ و مرمریت میباشد.که معدن سنگ مرمریت پارسیان گرمه و معدن سنگ مرمریت خاتم درقاز آن جمله اند. تعداد کل واحدهای تولیدی فعال در سطح شهرستان 7 واحد بوده و تعداد کل معادن در حال بهره برداری 4 معدن می باشد و عمده ترین واحدهای صنعتی شهرستان به شرح ذیل می باشد. فراورده های لبنی مهر شیر درق ماست ،شیر ،کره و.. 25 نفر درق ،1385 شرکت تولیدی آوینا شیرآلات ساختمانی 10 نفر ایور 1387 ،شرکت تعاونی تولیدی ظریف سازان پیچ و مهره و بولت های ساختمانی 10 نفر ایور 1388 ،کارگاه تولید کیسه های پلاستیکی کیسه های پلاستیکی 2نفر بلوار فدک 1387 ،شرکت سازان برج ارم بتن آماده 10 نفر بلوار امام خمینی (ره) 1389 ،تولید یخچالهای ویترینی تولید یخچالهای ویترینی 4 نفر گرمه 1388 ،کارگاه های اطلاق سازی تریلر و کامیون اطاق سازی تریلر و کامیون 15 نفر گرمه 1380

 

مکان‌های تاریخی و گردشگری شهرستان گرمه

شهرستان گرمه دارای جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی (حوزه جنگل گلستان ) و برخی آثارتاریخی متعلق به دوره های قبل از اسلام و قرون اولیه اسلامی به شرح جدول زیر می باشد.

  • قلعه جلال الدین گرمه
  • باغ مزار
  • نظرگاه
  • پارک شقایق گرمه
  • تک درخت و منطقه ارچه
  • سفید آلو و منطقه قوزلوق
  • کوه ایور
  • قلعه خداوردی درق
  • قله سه کنج درق
  • قلعه دِهی درق
  • قلعه نارنج قلعه درق
  • قلعه خواجه سنگ آور درق
  • غار کفترک درق
  • غار قُواق درق
  • مسجد جامع امام خمینی درق
  • مسجد جامع درق
  • آب انبارهای شهر درق در مسیر شهرشاهرود
  • کوههای برجستان درق
  • کوههای گُدار گز درق
  • قنات رَنوازی درق
  • قنات معصوم آباد درق
  • قنات خواجه سنگ آور درق
  • آغلهای قدیمی(چفت) درق
  • قنات خشک آباد درق
  • قنات کال یزد درق
  • قلعه خشک آباد درق
  • امامزاده ایور
  • مسجد جامع ایور
  • سد کفترک درق
  • منطقه دهانه دلبر گرمه
  • امامزاده گان سید محمد و سید ابراهیم شهر درق
  • امامزاده فضل بن علی شهر درق
  • تپه تاریخی چارجو درق
  • منجاق تپه رباط قره بیل
  • سردابه شهر درق
  • تپه تاریخی بابا پیر درق
  • مُرغزار
  • کاروانسرای رباط قره بیل روستا ی رباط قره بیل دوران تیموری -صفوی
  • تپه رباط عشق روستای رباط عشق قبل از اسلام
تاریخ بنای مزار گرمه

در مجموع، نقشه و طرح ایجاد شده در بنا و سبک آجرکاری آن، مقابر منفرد رایج در عصر مغول را به ذهن تداعی می ‏کند. این مقابر غالبا در خارج، یک نمای هشت ضلعی دارند و در داخل شامل یک اتاق مربع شکل هستند. که قبر در میان آن جای دارد. ترمبه ‏ها با تکنیک آجر کاری استادانه‏ ای در نهایت ظرافت ایجاد شده‏ اند. و از لحاظ فنی به معمار بنا امکان ایجاد گنبد را داده‏ اند. با استناد به گزارش‏ های هیأت بررسی و شناسایی آثار و بناهای تاریخی خراسان این بنا «از نظر پلان و اجرا و نوع مصالح قابل مقایسه با مقبره‏ ی علی بن مهزیار جاجرم بوده ولی در حالت کلی مفصل‏تر است... از آن جایی که بنای جاجرم دارای قدمت مشخص‏ تری است (به استناد مدارک موجود مثل کاشی‏های فیروزه‏ ای قرن هفتم هجری) تاریخی که برای این دو بنا می‏ توان در نظر گرفت با هم همزمانی خواهد داشت» [۱] بنای مزار گرمه از دو ویژگی مهم برای تعیین قدمت برخوردار است: از لحاظ نقشه و طرح کلی با بناهای مقبره‏ ای قرون هفت و هشت هجری قابل مقایسه‌است. همچنین شیوه‏ ی آجر چینی آن نیز به نحوه‏ ی آجر چینی بناهای قرون هفت و هشت هجری و به عبارتی عصر ایلخانان مغول مشابهت دارد.

بنای مزار گرمه

این بنا در محله‏ ی باغ مزار گرمه‏ ی جاجرم قرار دارد. پلان بنا به شکل هشت ضلعی است که داخل آن از یک اتاق مربع شکل تشکیل شده‌است. بر بخش فوقانی چهار گوشه‏ی این فضای مربع شکل چهار ترمبه تعبیه شده تا به این طریق امکان ایجاد گنبد برفراز بنا فراهم شود. در نمای بیرونی چهار جهت اصلی بنا، چهار ایوان با عمق ۲۷۰ سانتیمتر قرار دارد که از طریق ورودی‏ های واقع در این ایوان ‏ها، ورود به فضای داخلی ممکن می‏ شده‌است. در حال حاضر جز ورودی واقع درایوان جنوبی بقیه ‏ی ورودی‏ ها مسدود شده‏ اند. همچنین در چهار جهت فرعی شمال شرقی، شمال غربی، جنوب شرقی و جنوب غربی بنا، چهار طاقنما با توجه به پاطاق‏ های به جا مانده با ایوان‏ ها ارتفاع یکسانی داشته‏ اند، وجود داشته که در حال حاضر از بین رفته‏ اند. نور فضای داخل از طریق نورگیرهایی که در پایه‏ ی گنبد و در حد فاصل بین ترمبه ‏ها ایجاد شده‏ اند. تأمین می‏ گردد. سبک طاق‏ های بنا از نوع جناقی و قوس ورودی‏ ها از نوع پنج او هفت تند است. گنبد دارای خیز کم و ساقه‏ ی کوتاه بوده و نمای داخلی آن، با استفاده از تزیینات آجر کاری به شکل یک ستاره ۱۶ پر درآمده‌است. در ضلع غربی بنا با مسدود کردن ورودی ایوان غربی، فضایی به شکل محراب ایجاد شده‌است. در این قسمت دو سنگ قبر کوچک وجود دارد که تاریخ یکی از آنها سال ۱۲۲۰ هجری قمری و مربوط به زمان بعد از ساخت مقبره‌است. آجرهای قرمز و نخودی با ابعاد ۵ ضربدر ۲۵ ضربدر ۲۵ سانتیمتر و ملات گچ از جمله مصالح به کار رفته در این بنا است. ایوان شرقی نسبت به کل بنا آسیب کمتری دیده‌است. نمای آجری گنبد آسیب زیادی دیده و فروریخته‌است. بنای مزار گرمه به لحاظ طرح و نقشه منحصر به فرد بوده، همچنین به دلیل مهارت به کار رفته در شیوه ‏ی آجر چینی و نماسازی فضای درونی گنبد، از آثار ارزشمند منطقه به شمار می‏ آید. با این حال تا کنون هیچ اقدامی برای نگهداری و حفظ آن انجام نگرفته و به سبب فقدان وجه ه‏ی مذهبی در این اثر، ساکنان محل نیز به این امر علاقه‏ ای نشان نداده‏ اند.

مردم‌شناسی

براساس اطلاعات نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال 1385 برابر 23696 نفر بوده است و همچنین تراکم نسبی جمعیت کل شهرستان گرمه 10 نفر در هر کیلومتر متربع می باشد.از لحاظ نژادی وقومی و قبیله ای ازاقوام کرد، ترک و فارس (تات) تشکیل شده است، درحال حاضر تمامی اقوام از کرد و ترک و فارس با برادری و صلح و صفا در کنار یکدیگر زندگی کرده و بطورکلی از لحاظ اجتماعی دارای جوامع پویا، هماهنگ و زنده، هستند. در شهرستان گرمه بطورکلی سه زبان و گویش فارسی،کردی و ترکی رایج است. همچنین تمامی مردم شهرستان گرمه مسلمان و شیعه مذهب می باشند.

فرهنگ و هنر

این شهرستان دارای 3 کتابخانه در شهرهای گرمه، ایور و درق با 22640 جلد کتاب و 1823 عضو می باشد. تعداد کانونهای فرهنگی و هنری در شهرستان 13 کانون می باشد. همچنین این شهرستان دارای یک سالن اجتماعات با ظرفیت 150 نفر می باشد. در این شهرستان 28 مسجد، 12 حسینیه، 5 خانه عالم و 3 اماکن متبرکه ثبت شده وجود دارد .

غذاهای محلی شهرستان گرمه

سمنو درق سوغات گرمه: که از جوشاندن آب جوانه گندم برای سفره هفت سین نوروز در اواسط ماه اسفند تهیه میشود. گوشواره خمیری(جوشواره خمیری):که از پیچاندن مخلفاتی همچو سبزی های محلی و و ادویه جات و .... در داخل قطعات مربعی شکل خمیر به ابعاد 3 * 3 توسط بانوان شهرستان گرمه تهیه میشود . سُمسُمه : که از جوشاندن ارد و زرد چوبه و .... توسط بانوان درق تهیه میشود .

صنایع دستی شهرستان گرمه

مهمترین صنایع دستی شهرستان کلاه کرکی(کلاه گوشی)، گلیم، چوخه و چادرشب میباشد کلاه گوشی یا کلاه کرکی :

این کلاه را افراد بالای ۴۵ سال در شهرهای گرمه و درق به سرمی کنند و ساخته شده از کرک بز وپشم گوسفند است . که معمولا کلاه کرکی ( کلاه گوشی