رونق تولید ملی | دوشنبه، ۲۲ مهر ۱۳۹۸

معرفی شهرستان بجنورد - show-content

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

معرفی شهرستان بجنورد

 

جفرافياي سياسي :

شهرستان بجنورد با مساحتی حدود 6563 کیلومترمربع از شمال ، شمال شرق و شمال غرب با کشور ترکمنستان مرز مشترک دارد . از غرب به شهرستان مانه و سملقان ، از جنوب غرب به شهرستان جاجرم از جنوب به شهرستان اسفراین و از جنوب شرق و شرق به شهرستان شیروان محدود می شود .

.

جغرافيايي طبيعي :

بخشهاي جنوبي شهرستان بجنورد در ارتفاع 1500 متر گسترش داشته كه در بخش شرقي اندكي به طرف جنوب تمايل داند . در قسمتهاي شمال شهرستان ارتفاع 1200 متر از گسترش بيشتري برخوردار است و ناهمواريها بيشتر به شكل تپه ماهور هستند . در سطح شهرستان بجنورد دشتهاي كوچك و پراكنده اي وجود دارد كه مهمترين آن دشت بجنورد است كه محل ابتدايي احداث شهرستان بجنورد است . قسمتهايي از اين دشت در ميان ارتفاعات منطقه واقع شده است . مهمترين رشته كوه اين منطقه ارتفاعات آلاداغ است كه در قسمتهاي جنوبي شهرستان به موازات مرز ايران و تركمنستان به طرف شرق امتداد پيدا كرده است .

ارتفاعات اين شهرستان عبارتند از : كوه آلاداغ ، كوه سفيد برداغ ، كوه نمازگاه ، كوه قابلاني ، كوه راز.

پیشینه تاریخی :

مرکز استان خراسان شمالی بر اساس پژوهشهای مقدماتی صورت گرفته بر روی سنگ نگاره (( تکه )) واقع در 35 کیلومتری غرب بجنورد در روستای نرگسلو ، بیانگر حیات و تمدن حداقل 5000 سال پیش در این نواحی است . تپه های باستانی (( سرخرمن )) برج در 2 کیلومتری غرب بجنورد با قدمتی 3 هزار ساله ، خرابه های شهر (( بیژن یورد )) یا (( کهنه کند )) در 2 کیلومتری غرب بجنورد بازمانده از روزگار اشکانیان حاکی از وجود مراکز تمدن بشری در پیرامون شهر کنونی بجنورد است .

آیینه خانه مفخم :

بنای آیینه خانه مفخم در شمال شهر بجنورد و در انتهای خیابان شریعتی شمالی واقع شده است . این بنا همزمان با عصر ناصری در داخل باغ بزرگی به نام دلگشا ساخته شد .

آيينه خانه مفخم مقر سردار مفخم ، حكمران بجنورد ، اسفراين ، جاجرم ، استرآباد گرگان بود و ديدارهاي رسمي با مقامات قاجاري و رجال سياسي در اين مكان صورت مي گرفته است . پلان این بنا مستطیل شکل بوده و در دو طبقه با تزئینات خارجی و داخلی ساخته شده است . تزئینات خارجی بنا شامل کاشیکاری با اشکال گل و بوته و نقوش انسانی و حیوانی است . اين بنا 4 مناره در طرفين ورودي اصلي دارد كه روي 2 مناره كلمه محمد 12 بار به شيوه معقلي تكرار شده است . در طبقه دوم اتاق آیینه کاری شده ای وجود دارد که نام خود را به کل بنا بخشیده است . تمام ديوارهاي داخلي اين اتاق با تكنيك مقرنس و قرينه سازي آيينه كاري شده و در قسمت گيلويي سقف رديفي از عكس رجال سياسي آن دوره زير شيشه به نمايش گذاشته شده است . دربهاي اين اتاق با چوب صندل ساخته شده و با عاج و استخوان ترصيع شده اند .  امروزه بنای آینه خانه بعنوان موزه تاریخی - فرهنگی بجنورد مورد استفاده قرار می گیرد . این بنا به شماره 952 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .

 

 

 

عمارت مفخم :

بنای تاریخی عمارت مفخم بزرگترین و شاخص ترین اثر تاریخی دوره قاجار در استان خراسان شمالی در شمال شهر بجنورد قرار دارد . این بنا در حدود سالهای 1300 تا 1305 ه . ق و در زمان حکومت ناصر الدین شاه و بدستور یار محمد خان شادلو ( سردار مفخم ) از حکمرانان منطقه ساخته شده است .

این عمارت دو طبقه محل سکونت خانواده مفخم بوده و ايچري ناميده مي شده است . نقشه اين ساختمان توسط ممتحن الملك شقاقي يكي از نخستين آرشيتكتهاي ايراني طراحي گرديده است . هرطبقه ساختمان دو ايوان شمالي و جنوبي است كه 9 ستوندر ضلع جنوبي و 7 ستون در ضلع شمالي بار سقف را بر دوش مي كشند . اين بنا 34 اتاق با دو تالار بزرگ به نام هاي تالار آيينه و تالار موزه دارد كه با سبك هاي آيينه كاري ، كاشي كاري و گچبري مزين شده بود . از زيباترين فنون معماري اين بنا استفاده از تكنيك كاشيكاري معرق ، معقلي ، هفت رنگ با طرح ها و نقوش انساني ، حيواني ، اسليمي ، ختايي و هندسي مي باشد .

این بنای دوره قاجار به شماره 1167 در فهرست آثار ملی ثبت شده است .

مقبره شهدا :

این بنای آجری در شمال شهر و در میان باغی قرار گرفته است . این بنا مدفن افرادی است که در واقعه لهاک خان به دستور رضا خان تیرباران شدند . سروان لهاک خان ( سالار جنگ ) یکی از فرماندهان قشون جان محمد خان بوده که در سال 1304 شمسی علم سرکشی بر افراشت و 5 افسر و 2 استوار از مامورین لشکر شرق خراسان را که با طغیان وی مخالف بودند در میدان سرخ بجنورد تیرباران کرد . بنای مقبره شهدا بر روی سکویی صفه مانند و در داخل باغ نسبتاٌ وسیعی با استفاده از آجر با پلان چهار ضلعی مربع شکل ساخته شده است که در چهار گوشه بنا 4 مناره قرینه اما متفاوت ساخته شده است .

این بنای دوره پهلوی به شماره 9241 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .

كوشك باغ علي آباد :

بنايي دو اشكوبه با پلان مستطيلي كه 7 متر ارتفاع و حدود 107 متر مربع مساحت دارد . بنا چهار ورودي در جهات اصلي دارد و طرح كلي آن در طبقه همكف شامل يك حوضخانه در مركز و دو اتاق در جبهه هاي شرقي و غربي است . حوضخانه پوشش گنبدي دارد كه با رسمي بندي و كاربندي هاي زيبايي تزئين شده است . در انتهاي هر يك از اتاقهاي طبقه همكف پلكاني تعبيه شده كه به طبقه دوم راه مي يابد . در اتاق ضلع شرقي طبقه دوم نيز پلكاني براي دسترسي به بام بنا وجود دارد . سراسر نماي خارجي بنابوسيله طاق نماهاي گچي تزئين شده است . اين بنا در مركز باغ بزرگي ساخته شده بود كه به حكمرانان شادلو تعلق داشته و در برخي متون تاريخي به آن اشاره شده است .

اين بناي دوره قاجار به شماره 4953 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است .

مجموعه سبزه ميدان :

مجموعه سبزه ميدان در مركز شهر بجنورد ، در ضلع شمالي ميدان شهيد واقع شده است . اين مجموعه متشكل از كاروانسرا ، حمام ، راسته بازار و قهوه خانه هاي اطراف است . شاخص ترين اثر اين مجموعه كاروانسرا است كه طرح كلي آن از يك ميانسرا و 34 حجره در اطراف آن تشكيل شده است . ورودي اصلي بنا در ضلع شرقي قرار گرفته كه از طريق يك دهليز به بار انداز راه مي يافته است . در چهار طرف ميانسرا راهرويي به عرض 5/2 متر در جلوي حجره ها وجود دارد كه به كمك قوس هاي نيم دايره اي پوشش يافته است . قسمت هاي مختلف بنا از جمله پشت بغل قوسها به شيوه آجر چيني خفته راسته و آجرهاي قالبي برجسته تزئين شده است .

بناي حمام در شمال شرقي مجموعه قرار گرفته و به شيوه حمام هاي سنتي طراحي شده است . در اين طرح پس از ورودي رختكن وجود دارد كه از طريق يك راهروي باريك به سربينه و نهايتاٌ گرمخانه راه پيدا مي كند . براي انتقال گرماي آتشخانه به فضاي حمام ، گربه روهايي در كف تعبيه شده است . قدمت اين بنا به دوره قاجار مي رسد و به شماره               در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است .

حسينيه جاجرميها :

اين بنا در سال 1325 ه . ق توسط غلامرضا بنا ، استاد كار يزدي ساخته شده است و از بناهاي شاخص دوره قاجار در شهر بجنورد قلمداد مي شود . طرح كلي پلان بنا بصورت مربع است و مساحتي حدود 600 متر مربع را در بر مي گيرد . بنا در دو طبقه ساخته شده و طبقه دوم مربوط به انجام مراسم مذهبي بوده است .

سقف هشتي بنا در قسمت ورودي و تمام حجره ها با قوس كليل پوشش يافته و بخش هاي مختلف آن با آرايه هاي معماري از قبيل آجر كاري گچبري ، مقرنس كاري و كتيبه هاي تزئين شده است .

خانه بانك ملي :

بنايي است با پلان چهارگوش و متشكل از سه اتاق مستطيلي ، يك سالن و سرويس بهداشتي كه در مجموع حدود 288 متر مربع مساحت دارد . ارتفاع بنا از پاي ديوار تا بالاي سقف شيرواني حدود 5/5 متر است . در جلوي هر ايوان دو ستون چوبي گچ اندود شده با سر ستونهاي تزئيني كورنتي سقف رانگهداشته است . گرداگرد لبه بام در قسمت فريز يك حاشيه تزئيني با آجرهاي هره چيني شده ديده مي شود . پنجره ها و برخي ورودي ها با قوس كماني پوشش يافته و بر بالاي آنها قالبهاي مستطيلي ايجاد شده كه در يك مورد داخل آن با كاشيهاي خشتي هفت رنگ تزئين شده است .

در مركز اين قاب يك ترنج نقش شده كه اطراف آنرا نقوش اسليمي فرا گرفته است . پلان بنا ، سقف شيرواني معروف به كلاه فرنگي ، سر ستونها كورنتي و بسياري ويژگيهاي ديگر اين بنا از معماري اروپائي در سده هاي 19 – 18 ميلادي اقتباس شده است .

اين بناي دوره پهلوي به شماره 14150 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است .

مقبره بش قارداش :

در کیلومتر 6 جاده بجنورد - اسفراین و در نزدیکی روستای ارکان ، در میان دره ای سر سبز مقبره سردار مفخم ساخته شده که در اطراف آن بوستانی ایجاد شده و به لطف چشمه های آب موجود از خرمی خاصی برخوردار است .

پلان این مقبره مستطیلی و طرح کلی آن از یک گنبد خانه در وسط و دو اتاق کوچکتر در دو سوی آن تشکیل شده است . ورودي اتاقها و گنبد خانه در وسط و دو اتاق كوچكتر در دوسوي آن تشكيل شده است . ورودي اتاقها و گنبد خانه در نماي غربي تعبيه شده و در جلوي هر يك ايواني با قوس هاي جناغي وجود دارد .

ايوان روبروي گنبد خانه از ايوانهاي طرفين بزرگتر و بلند تر است . نماي هريك از پايه قوسها به صورت نيم ستون هايي است كه در بالا كاملاٌ گرد شده و به مناره تبديل مي شوند . مناره هاي ايوان مركزي كه گنبد در پشت آنها قرار گرفته از مناره هاي جانبي رعناترند ؛ در وسط گنبد خانه سنگ قبري از جنس مرمر يكپارچه قرار دارد كه بر روي آن تاريخ وفات يار محمد خان شادلو حك شده است . کتیبه های ديگر شامل آیات قرآنی ، وقف نامه و بیوگرافی سردار در این بنا نصب شده است .

این بنای دوره قاجار به شماره 4136 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .

آرامگاه امامزاده محمد باقر اسفيدان :

اين آرامگاه در 40 كيلومتري جنوب شرق شهربجنورد و در روستاي اسفيدان واقع شده است.  پلان بنا مستطيلي و به مساحت حدود 205 متر مربع كه گنبد پايه بلندي آن را پوشش مي دهد. ارتفاع بنا از پاي ديوار تا بالاي گنبد حدود 5/9 متر است. دو ايوان در جبهه هاي شرقي و جنوبي وجود دارد كه نماي متفاوتي دارند. ايوان شرقي پوشش قوسي دارد و با مقرنس كاري، گچبري و آيينه كاري تزئين شده است. ايوان جنوبي پوشش مسطح دارد و زير سقف آن با قاب هاي تخته اي پوشيده شده كه روي بعضي از آنها نام واقف و باني خير براي ساخت و مرمت بنا با جوهر خطاطي شده است. در اين ايوان ارسي هايي با شيشه هاي الوان نيز وجود دارد. اين بقعه به امامزاده محمد باقر، از اولاد امام سجاد (ع) نسبت داده مي شود. قدمت اين بنا از دوره صفويه تا قاجار بوده و به شماره 5942 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است .

امامزاده اسماعيل باباامان :

در 10 كيلومتري شمال شرقي بجنورد و در كنار جاده بجنورد- مشهد تفرجگاه معروف باباامان قرار دارد. برفراز تپه اي در اين تفرجگاه بناي امامزاده وجود دارد كه معروف به شاهزاده اسماعيل فرزند امام موسي كاظم (ع) است. ناصرالدين شاه در سفرنامه دوم خراسان درباره وجه تسميه باباامان مي نويسد: در زمان قديم يك امامزاده به اين ده آمده بود. اهل ده خواستند امامزاده را بكشند. امامزاده دويد و خود را به آغوش پيرمردي رسانده ولي پيرمرد سر امامزاده را از تن جدا نموده و به اين جهت اين قريه موسوم به بابا امان شده است. پلان بناي امامزاده هشت ضلعي نامنظم است و گنبد يك جداره ساده اي به ارتفاع 5/2 متر روي تپه ساخته شده است. بناي اين امامزاده از خشت وگل بود. که در سال 1351 همزمان با نوسازي پارك باباامان با آجرنماسازي شده است.

امامزاده محمد باقر لنگر :

اين بنا در 10 كيلومتري شمال غرب بجنورد و 1 كيلومتري روستاي لنگر واقع شده است. بررسي متون تاريخي نشان مي دهد بناي امامزاده در دوره تيموري (اواخر قرن 9 هـ . ق) ساخته شده و كتيبه آن كه تا سال 1370 هـ . ق در محل وجود داشته تاريخ ساخت آن را 876 هـ .ذكر مي كرده است.

بناي اوليه بقعه بارها مورد مرمت قرار گرفته و نماي خارجي آن در دوره قاجار كاملاً تجديد شده است. ارتفاع بنا از كف تا بالاي گنبد دوپوش آن حدود 7 متر است.پيشاني ايوان ها، لچكي ها و تمام پوسته خارجي گنبد با كاشي هاي فيروزه اي رنگ پوشش يافته است.

اين بناي دوره تيموري به شماره 5153 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است .

امامزاده سلطان سيد عباس معصوم زاده :

در دامنه تپه ماهورهاي جنوب شهر بجنورد، بارگاهي با گنبد فيروزه اي رنگ قرار دارد كه به معصوم زاده شهرت يافته است. اين بقعه مدفن امامزاده سلطان سيد عباس فرزند امام موسي كاظم است كه در دوره حكومت بني عباس از مدينه وارد خراسان شده و در اواخر سده دوم هجري وفات يافته است.

 

 

 

 

جاذبه های گردشگری شهرستان بجنورد :

- پارك باباامان:

در 10 كيلومتري شمال شرقي بجنورد، و در كنار جاده اصلی بجنورد- مشهدگردشگاه معروف «باباامان» واقع شده است. اين گردشگاه با پارك جنگلي و استخرهاي ديدني اش همواره مسافران بسياري را براي رفع خستگي به خود جلب كرده است. در بابا امان چشمه ای وجود دارد که از چهار نقطه درون تپه اي مي جوشد و آب آن به استخرهايي مي ريزد كه با اختلاف سطح ساخته شده تا آبشار های مصنوعی تولید کند. خانواده هايي جا گرفته است. هواي لطيف و شب هاي دل انگيز و زيباي باباامان هرگردشگري را به خسوی خود جذب مي كند.

- آبشـار حميد:

روستاي حميد در 7 كيلومتري شرق بجنورد واقع شده است. در جنوب روستا، دره اي تنگ با صخره هاي عظيم قرار دارد و در انتهاي دره  به فاصله حدود 2 كيلومتر از روستاي حميد آبشاري به ارتفاع 25 متر ديده مي شود. آب آبشار از روستاي آبچور سرچشمه می گیرد. روستا و آبشار حميد همواره  به عنوان مکانی تفریحی مورد توجه ورزشكاران كوهنورد و خانواده ها بوده است..

- دره چنـاران:

دره چناران در 12 كيلومتري شرق بجنورد قرار دارد و از محل روستاي باباامان شروع
مي شود. درون دره باغ هاي ميوه و تاكستان ها و كشتزارهاي صيفي جات و درختان كهنسال گردو به فراواني ديده مي شود. وجوده جاده آسفالته و رودخانه دائمي كه در ميان دره جاري است به زيبايي آن افزوده است.

- دره مهنـان:

در  كيلومتر 18مسير جاده بجنورد - اسفراين و بعد از پارك طبيعي بش قارداش دره مهنان قرار دارد. این دره  به دليل سهولت دسترسي و بهره مندی از درختان انبوه، رودخانه و چشمه هاي آب قابل شرب همواره پذيراي مسافران و اهالي شهر بوده است. دره مهنان در فصل بهار و تابستان علاقمندان بسياري را به سوي خود جلب مي كند. چشمه معروف آن كه در قسمت انتهاي دره داريان روستان مهنان قرار دارد يكي از پر آب ترين چشمه هاي منطقه است كه وجود درختان كهنسال چنار و بقاياي آسياب آبي در اطراف آن براي گردشگران جالب توجه است.

- چشمه آب گرم ايوب:

آب گرم ايوب در دهستان گيفان در 95 كيلومتري شمال بجنورد در و روستاي ايوب واقع شده است.  ويژگي منحصر به فرد چشمه آب گرم و خواص درمانی آن سبب شده كه به منظور رفع  بيماري هاي پوستي مورد استفاده قرار گيرد. این چشمه در روزهاي تعطيل پذيراي گردشگراني است كه جهت استفاده از آب گوگردي و بهره وري از خواص طبي آن به روستای ایوب سفر مي كنند.

- دره بـازخانه:

يكي از آبادترين و زيباترين دره هاي اطراف بجنورد دره بازخانه است كه از روستاي درصوفيان واقع در جنوب شرقي بجنورد آغاز مي گردد. چشمه هاي متعدد آب و باغ هاي ميوه و درختان گردو از مشخصات اصلي اين مسير است.

- روستاي توريستي اسپيدان:

روستاي توريستي اسپيدان در 45 كيلومتري جنوب شرقی بجنورد واقع شده است. این روستا بافت مسکونی جالب توجهی دارد و خانه ها  به صورت پلکانی در دامنه کوه ساخته شده اند. اسپیدان در دره ای با آب و هوای معتدل از جاذبه هاي روستا به آبشار هنرور، آبشار بارگاه، غار خزانه هنرور ، مقبره شيخ محمد رضا رباني معروف به حاج آخوند، مؤسس مدرسه علميه روستا، امامزاده محمد بن باقر بن موسي بن جعفر مي توان اشاره كرد.

صنايع دستي اين روستا فرش هاي دست باف، صنايع چوبی، صنايع سفالي، قالي بافي و چادر شب بافي است. ورزش هاي محلي كشتي باچوخه، تسمه تسمه، درنا، ريسمان كشي، پشتك رایج است. از غذاهاي سنتي اسپیدان فتير مسكه، آش پلو، قورمه، كاچي، آش قليه، طرفداران زیادی دارد. موسيقي محلي قشمه و دوتار مراسمات محلي، مراسم روز اول عيد نوروز كه نزديك امامزاده نذری مي دهند و مراسم روز سيزده بدر كه به آبشار هنرور مي روند و سوغات محلي آن كشمش، بادام و گردو جالب توجه هستند. اين روستا جز روستاي هدف گردشگري استان خراسان شمالي محسوب مي شود.